Asosiy faktlar

  • O‘zbekiston Prezidentining PП‑171 qarori bilan 2026‑yil 1‑avgustdan boshlab ishlab chiqaruvchilar va importyorlar uchun bosqichma‑bosqich kengaytirilgan majburiyatlar joriy etildi.
  • 2024‑yil 25‑iyun kuni 'qayta ishlash to‘g‘risidagi maʼlumotlar' ro‘yxati ishlab chiqildi va elektron mahsulotlar ham ro‘yxatda ko‘zda tutilgan.
  • Rasmiy maʼlumotlarga ko‘ra, mamlakatda yillik elektron chiqindilar hajmi taxminan 144 ming tonnaga yetadi, shundan 30–35 ming tonnasi turli akkumulyator va batareyalardir.
  • Ishlab chiqaruvchilar va importyorlar o‘z mahsulotlarining qayta ishlanishi bo‘yicha maʼlumotlarni ko‘rsatishi va chiqindilarni yig‘ish tizimini tashkil etishi talab qilinadi.

Nima bo‘ldi — qisqacha

2026‑yil 1‑avgustdan boshlab O‘zbekistonda ishlab chiqaruvchilar va importyorlar uchun elektr va elektron tovarlardan hosil bo‘ladigan chiqindilarni yig‘ish, utilizatsiya yoki qayta ishlashni taʼminlashni nazarda tutuvchi kengaytirilgan majburiyat (EPR) tizimi bosqichma‑bosqich ishga tushdi. Bu — telefon, noutbuk, batareya va boshqa isteʼmoldagi elektron qurilmalar uchun ishlab chiqaruvchi yoki importyor masʼuliyatini kuchaytiradi.

Nega bu siz uchun muhim?

Agar siz qurilma sotib olsangiz yoki eskirgan telefon, planshet yoki tashqi batareyangiz bo‘lsa, undan beparvo chiqib ketish atrof‑muhit va xavfsizlik uchun xavf tug‘diradi. Endi rasmiy talablar bo‘yicha ishlab chiqaruvchilar va importyorlar o‘z mahsulotlariga qayta ishlash haqidagi maʼlumotlarni ko‘rsatishi, shuningdek chiqindilarni yig‘ish va foydalanilgan qismlarni qayta ishlash uchun mexanizmlar tashkil etishi kerak. Bu isteʼmolchilarga qurilmalarni rasmiy yo‘l bilan topshirish imkoniyatini oshiradi.

Qanday mahsulotlar va kim — qamrab olinadi?

Davlat hujjatlariga ko‘ra, mahsulotlar ro‘yxati alohida ilovalarda belgilangan va unga plastik qadoqlashdan tortib batareyalar va elektron‑elektrotexnik anjomlargacha kiritilishi mumkin. Rasmiy ro‘yxat 2024‑yil iyunida ishlab chiqilgan va bosqichma‑bosqich tatbiq etilishi aytilgan. Shu bilan birga, mamlakatdagi yillik elektron chiqindilar hajmi sezilarli — rasmiy maʼlumotlarda taxminan 144 ming tonna, shundan 30–35 ming tonnasi turli akkumulyator va batareyalar ekani ko‘rsatilgan.

Amaliy tavsiyalar — isteʼmolchi qanday harakat qilishi kerak?

  • Batareyalarni alohida ajrating. Li‑ion batareyalarni qurilmadan olib tashlash yoki siqib tashlashdan oldin xavf haqida o‘ylang — yong‘in va chekilish xavfi mavjud.
  • Qurilmalarni yoqib yubormang yoki oddiy chiqindi bilan aralashtirib tashlamang — elektron chiqindilar zaharli moddalarni (og‘ir metallar, kimyoviy modda) chiqarishi mumki… [truncated for model]

Asosiy manba: Presidential decree PP‑171 (Uzbekistan) and government guidance. Material mustaqil ravishda tekshirildi va o‘zbek tilida tayyorlandi.

Ko‘p so‘raladigan savollar

Bu qoidalar kimlarga taalluqli?

Asosan tovarlarni ishlab chiqaruvchi va O‘zbekistonga import qiluvchilarga — ularning majburiy yig‘ish, qayta ishlash va (yoki) utilizatsiya qilish tizimini taʼminlash sharti qo‘yilgan. Shuningdek, isteʼmolchilar uchun chiqindilarni qayta topshirish imkoniyatlari kengaytirilishi kutiladi.

Isteʼmolchi sifatida menga hozir nima qilish kerak?

Ishlatilgan telefon, noutbuk, batareya yoki boshqa elektron uskuna mavjud bo‘lsa, ularni yong‘in xavfi va kimyoviy ifloslanishni oldini olish uchun batareyalarni alohida ajrating, qurilmalarni do‘konga yoki mahalliy chiqindi qabul qilish punktlariga yetkazing va sotib olish vaqtida ishlab chiqaruvchi tomonidan beriladigan qayta ishlash maʼlumotlarini so‘rang.

Qattiq miqdor yoki to‘lovlar isteʼmolchilarga qanday taʼsir qilishi mumkin?

Hozirgi rasmiy hujjatlarda umumiy printsiplar va tovarlar ro‘yxati belgilangan; aniq tariflar yoki isteʼmolchiga to‘lovni qanday ko‘rsatish bo‘yicha batafsil mexanizm hukumat tomonidan keyingi hujjatlarda aniqlashtiriladi.