EU batareya reglamenti 2027: telefon va planshetda nima tekshash kerak

EUning yangi batareya reglamenti (Regulation (EU) 2023/1542, 12 July 2023) portativ batareyalar — shu jumladan smartfon va planshetlarga o‘rnatilgan batareyalar — end‑user (oddiy foydalanuvchi) tomonidan “readily removable/replaceable” bo‘lishini talab qiladi. Ya’ni batareyani chiqarish va almashtirish uchun tijoratda keng mavjud oddiy asboblar yetarli bo‘lishi kerak; maxsus yoki yopiq, ishlab chiqaruvchiga xos demontaj usullari qabul qilinmaydi. Reglament shuningdek qurilmadagi portativ batareyalarning zaxira nusxalari oxirgi model bozoriga chiqarilgan kundan boshlab kamida 5 yil davomida mavjud bo‘lishi shartligini belgilaydi (Article 11(7)).

Yevropa Komissiyasi 10 January 2025da e’lon qilgan Commission Notice C/2025/214 “readily removable/replaceable” tushunchasini izohlab, amaliy misollar va istisnolarni keltiradi: xavfsizlik, ma’lumotlarning yaxlitligi yoki maxsus sanoat/terminal qurilmalari sababli professional almashtirishga ruxsat berilishi mumkin. Tatbiq bosqichlari va boshqa majburiyatlar bosqichma‑bosqich belgilanadi; amaliy tatbiq sanalaridan biri sifatida jamoatchilik hujjatlarida 18 February 2027 tilga olinmoqda.

Nima o‘zgaradi va nima uchun bu muhim

Reglament ishlab chiqaruvchilarni qurilma dizaynini qayta ko‘rib chiqishga majbur qilishi mumkin: portativ qurilmalar uchun modullashtirilgan yoki oddiy demontajga mos batareya yechimlari kengayishi ehtimoli bor. Bu mustaqil servislar va iste’molchilar uchun batareya almashtirish, qismlar va qayta ishlash imkoniyatlarini yaxshilaydi. Shu bilan birga reglament istisnolar va texnik tavsiflarni tan oladi, shuning uchun barcha qurilmalar avtomatik ravishda almashtiriladigan bo‘lmaydi.

Komissiya yo‘riqnomasi va istisnolar

Commission Notice C/2025/214 (10 January 2025) amaliy misollar orqali “readily removable” atamasini aniqlaydi: demontaj uchun tijoratda mavjud, yopiq yoki proprietary bo‘lmagan oddiy asboblar (masalan, tornavida va boshqa keng tarqalgan asboblar) yetarli bo‘lishi kerak. Yo‘riqnoma xavfsizlik, ma’lumotlarni himoya qilish yoki maxsus sanoat qurilmalari (LMT/special devices) uchun professional almashtirishga ruxsat berilishni ham ko‘zda tutadi. Shu sababli har bir qurilmada ishlab chiqaruvchining texnik hujjatlari va izohlari muhim bo‘ladi.

O‘zbekistonlik xaridor va importchilar uchun amaliy tekshiruv ro‘yxati

1. Zaxira batareya mavjudligi — sotib olishdan oldin so‘rang: ishlab chiqaruvchi yoki rasmiy diler qurilmaga mos zaxira batareya kamida 5 yil davomida yetkazib turishini yozma ravishda tasdiqlaydimi?
2. Batareya qanday olinadi — texnik hujjat yoki ko‘rsatma talab qiling: batareyani chiqarish uchun kerakli asboblar oddiy tijoratda mavjudmi (masalan, tornavida) yoki proprietary asboblar kerakmi?
3. Qo‘llanma va ko‘rsatmalar — ishlab chiqaruvchi oddiy foydalanuvchi uchun ko‘rsatma yoki video qo‘llanma taqdim etadimi? Agar emas, istisno nima asosda qo‘llanilayotganini so‘rang.
4. Servis va qismlar ta’minoti — rasmiy servis markazlari mavjudligi va mustaqil servislar uchun qismlar hamda texnik hujjatlar taqdim etilishi haqida ma’lumot oling.
5. IP va xavfsizlik — agar qurilma IP sertifikatiga ega bo‘lsa, professional almashtirish zarurligini dalillovchi yozma tushuntirish so‘rashingiz maqsadga muvofiq.
6. Import hujjatlari — EUga mo‘ljallangan qurilmalar uchun moslik deklaratsiyasi, kerak bo‘lsa battery passport va zaxira qismlarni ta’minlash shartlari haqida ma’lumot talab qiling.

Savdo va dizayndagi oqibatlar

EU bozoriga moslashish uchun ishlab chiqaruvchilar dizaynni o‘zgartirishi mumkin va bu yangi dizayn boshqa bozorlarga ham tarqalishi ehtimoli bor. Biroq amaliy tatbiq bosqichma‑bosqich bo‘lib, barcha brendlar bir vaqtda moslashmaydi. Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan “barchaning telefonlari almashtiriladigan bo‘ladi” kabi soddalashtirilgan bayonotlar reglamentning istisnolarini hisobga olmaydi.

Qanday harakat qilish kerak — qisqacha maslahat

• Qurilma sotib olayotganda zaxira batareya va batareyani qanday chiqarish mumkinligi haqida yozma javob oling.
• Importchi yoki sotuvchi bo‘lsangiz, yetkazib beruvchidan 5 yil davomida zaxira qismlar ta’minoti bo‘yicha shartnoma yoki kafolat so‘rang.
• Xaridor sifatida qurilma batareyasini demo qilib ko‘rish yoki texnik hujjatni tekshirish kelajakdagi servis xarajatlarini kamaytiradi.

EU batareya reglamenti telefon va planshet dizaynida muhim o‘zgarishlarni rag‘batlantiradi; 2025–2027 yillar oralig‘ida chiqarilgan Komissiya yo‘riqnomalari va tatbiq bosqichlarini kuzatish va import/sotuv jarayonida yuqoridagi tekshiruvlarni talab qilish lozim.

Asosiy manba: Regulation (EU) 2023/1542 — Batteries Regulation (EUR‑Lex). Material mustaqil ravishda tekshirildi va o‘zbek tilida tayyorlandi.