Asosiy faktlar

  • 2026 yil I yarim yilda O‘zbekistonga 2.35 million mobil telefon import qilingan; jami qiymat $477 million.
  • Import hajmi 2025 yilning mos davriga nisbatan taxminan 25.4% oshgan; birliklarda 477,530 dona ko‘payish qayd etilgan.
  • Xitoy O‘zbekistonga keltirilgan telefonlarning taxminan 1.81 million donasini (~77%) tashkil etadi; qolganlar Vietnam, Hindiston va Janubiy Koreyadan kelgan.
  • O‘rtacha bir telefon qiymati ≈$202 deb baholangan — arzon va o‘rta segment modellarning yuqori ulushini ko‘rsatadi.
  • Aeroportlarda QR‑kodli bojxona deklaratsiyasi joriy etildi: tizim IMEI skaneri orqali model va yilni aniqlaydi hamda to‘lovlarni onlayn hal qilish imkonini beradi.
  • Davlat organlari IMEI kodlarini deklaratsiyalash va ro‘yxatga olish tartibini yangiladi hamda xodimlar uchun onlayn treninglar o‘tkazildi.

2026 yilning birinchi yarim yili davomida O‘zbekiston bozorga jami 2.35 million mobil telefon import qilingan va ularning umumiy qiymati 477 million AQSh dollariga yetgan. Tashkent Times ma’lumotlariga qaraganda, bu 2025 yilning mos davriga nisbatan taxminan 25.4% o‘sishni bildiradi (import qilingan birliklar soni 477,530 dona ko‘paygan).

Statistika va yetkazib beruvchilar taqsimoti

Tashkent Times maqolasida keltirilgan hisob-kitoblarga ko‘ra, import qilingan qurilmalarning katta qismi Xitoydan kelgan — taxminan 1.81 million dona (ya’ni umumiy hajmning ~77%). Qolgan hajm bo‘yicha berilgan taxminiy taqsimot: Vietnam — ≈462,000 dona, Hindiston — ≈39,600 dona va Janubiy Koreya — ≈28,840 dona. Jami qiymat / birliklar nisbatidan o‘rtacha bir telefon narxi ≈202 AQSh dollariga teng deb baholangan.

Eslatma: Tashkent Times statistika ma’lumotlarini O‘zbekiston Milliy Statistika Qo‘mitasiga tayanib keltirgan, biroq hozirgi paytda stat.uz saytida xuddi shu yig‘ma press‑reliz (PDF yoki to‘g‘ridan‑to‘g‘ri e’lon) topilmadi.

Bu tarkibiy tuzilma arzon va o‘rta segment modellarning yuqori ulushini, shuningdek, rasmiy distribyutorlar va servis tarmoqlarining ahamiyatini oshiradi. Bozorda katta hajm bilan kirayotgan import arzon segmentdagi imkoniyatlarni ko‘paytiradi, lekin rasmiy kafolat va service‑yordamdagi tafovutlar xaridorlar uchun muhim bo‘lib qoladi.

Rasmiy protseduralar: IMEI va aeroportdagi QR tizimi

So‘nggi oylar mobaynida bojxona va aloqa organlari telefonlarni ro‘yxatga olish va deklaratsiyalash tartibini yangiladi. Kursiv Media xabariga ko‘ra, aeroportlarda sayohatchilar uchun telefonlarni bojxona deklaratsiyasi qilishni soddalashtirish maqsadida QR‑kodli tizim joriy etildi: tizim IMEI skanerlanishi orqali model va ishlab chiqarilgan yilni aniqlashga yordam beradi va chegara punktlarida to‘lovlarni onlayn hal qilish imkonini beradi. RTMC rasmiy xabariga ko‘ra, tegishli organlar IMEI kodlarini deklaratsiyalash va ro‘yxatga olish tartibini yangilab, xodimlar uchun onlayn treninglar o‘tkazgan.

Amaliy xavflar:

  • Deklaratsiya qilinmagan qurilmalar chegara punktlarida jarima yoki qo‘shimcha rasmiy tartiblarni keltirib chiqarishi mumkin.
  • Rasmiy distribyutor orqali kelmagan modellarda kafolat va rasmiy servis cheklangan bo‘lishi ehtimoli yuqori.

Xaridorlar uchun 5 amaliy tekshiruv

Telefon sotib olayotganda quyidagi tekshiruvlarni bajaring: 1) IMEI tekshiruvi: qutidagi va qurilma menyusidagi IMEI kodlari mos kelishini solishtiring. 2) Deklaratsiya va QR: agar telefon sayohatchi tomonidan olib kelingan bo‘lsa, aeroportda QR‑kod orqali chiqarilgan deklaratsiya yoki tasdiq hujjatini so‘rang. 3) Rasmiy distribyutor va kafolat: sotuvchidan original kvitansiya va kafolat hujjatini talab qiling; kafolat shartlarini yozma ko‘rinishda tekshiring. 4) Servis va yangilanishlar: model uchun O‘zbekistonda rasmiy servis markazi yoki vakolatli yetkazib beruvchi bor‑yo‘qligini aniqlang. 5) Firmware va region cheklovlari: ba’zi import modellar hududiy bloklash yoki yangilanishdagi cheklovlarga ega bo‘lishi mumkin — buni sotuvchidan so‘raguncha sotib olmang.

Sotuvchilar va servislar uchun tezkor maslahatlar

  • Import hujjatlarini aniq yuritish va xaridorga IMEI/bojxona deklaratsiyasini ko‘rsatish imkoniyatini ta’minlang.
  • Mahsulot sahifasida IMEI, kelib chiqish va kafolat shartlarini ochiq ko‘rsating.
  • Rasmiy servis zanjirini mustahkamlash va kafolat shartlarini mijozlarga tushunarli tarzda etkazing.

Xulosa

2026 yil I yarim yilda telefon importining taxminan 25% ga o‘sishi bozorda imkoniyatlarni kengaytirdi, ammo xaridor va sotuvchilarga IMEI, bojxona deklaratsiyasi va kafolat‑servis jihatlarini aniq nazorat qilish zaruratini keltirdi. Tashqi import hajmi oshgan davrda oddiy tekshiruvlar va rasmiy hujjatlarni talab qilish xaridorlarni keyingi muammolardan himoya qiladi.

Manbalar: Tashkent Times (Statistika Qo‘mitasiga tayanib, 17.08.2026), Kursiv Media (aeroportlarda QR‑kodli deklaratsiya), RTMC (IMEI ro‘yxatga olish protseduralari va treninglar).

Asosiy manba: Tashkent Times (ma’lumot Statistika Qo‘mitasiga tayanib). Material mustaqil ravishda tekshirildi va o‘zbek tilida tayyorlandi.

Ko‘p so‘raladigan savollar

Agar chet eldan telefon olib kelsam, uni qanday deklaratsiya qilishim kerak?

Aeroportlardagi QR‑kodli tizim orqali telefonning IMEI kodi skanerlanadi va deklaratsiya qilinadi; tizim model va ishlab chiqarilgan yilni aniqlaydi va kerak bo‘lsa bojxona to‘lovlarini onlayn hal qilish imkonini beradi.

IMEI kodni sotib olishdan oldin qanday tekshirish kerak?

Qutidagi va qurilma menyusidagi IMEI kodlarini solishtiring; sotuvchidan IMEI bo‘yicha bojxona deklaratsiyasini yoki rasmiy hujjatlarni talab qiling.

Grey‑market (noan’anaviy) import telefonlaridan qanday himoyalanish mumkin?

Rasmiy distribyutor yoki vakolatli sotuvchidan xarid qiling, kafolat hujjatini tekshiring va servis markazi mavjudligini aniqlang. IMEI va kelib chiqishni tasdiqlovchi hujjatlarni so‘raguncha sotib olmang.